W zwierciadle – wystawa Agnieszki Sejud

W zwierciadle, niczym po drugiej stronie lustra, ukaże się świat ballroomu. Kultura, która powstała w geście oporu wobec dyskryminacji. I społeczność, która rozwija się dzięki kolektywnej wyobraźni. W ramach Miesiąca Dumy kuratorka Amy N. Muhoro wraz z artystką Agnieszką Sejud przedstawią w Studio BWA Wrocław nie tylko historię ballroomu, ale przede wszystkim opowiedzą o sile i pięknie zawartych w queerowej polityce ciała, a także w rytuałach i sztuce, które tworzy wspólnota ballroomu.

Wchodzimy do salonu. Kanapy, dywany, zasłony i tkaniny w odcieniach różu tworzą nastrój buduaru i sprawiają, że jest przytulnie. Czujemy się dobrze i bezpiecznie, a ciekawość prowadzi nas dalej. W drugim pokoju znajduje się stara szafa, za której drzwiami schowane są wieczorowe kreacje i przeróżne kostiumy. Inne stroje rozwieszone są dookoła na manekinach. To jakby przejść przez lustro do Krainy Czarów, do świata, który, choć inny, wydaje się tym właściwym. Tak zmieni się Studio BWA Wrocław na czas wystawy W zwierciadle. Amy N. Muhoro wraz z Agnieszką Sejud otworzą przed nami drzwi do kultury ballroomu – przestrzeni celebracji kobiecości, płynności płci i wspólnotowości. Czas rozpocząć bal.

Siła wspólnoty, moc ciała i gest oporu

Kultura ballroomu wywodzi się z nowojorskiego Harlemu. Stworzyły ją czarne i latynoskie kobiety trans w latach 60. – w geście oporu wobec dotykającej uczestniczki konkursów piękności dla drag queen dyskryminacji rasowej, a także ze względu na tożsamość i orientację seksualną. Wystawa W zwierciadle pozwoli zobaczyć, w jaki sposób kultura ta zaadaptowała się w rodzimych realiach i wciąż się rozwija – w Polsce funkcjonują zarówno tzw. Major Houses (Duże Domy), łączące więziami i wspólnymi działaniami, niczym rodzina z wyboru, osoby ze społeczności ballroomu, jak i te mniejsze, Kiki, służące zabawie i ćwiczeniom, zwłaszcza młodszych osób. Bale, najważniejsze z wydarzeń organizowanych przez tę wspólnotę, odbywają się w wielu miastach, także we Wrocławiu. 

Na wystawie zaprezentowane zostaną fotografie, prace wideo i obiekty immersyjne, angażujące zmysły. Elementy, które składają się na archiwum społeczne przedstawiające kulturę ballroomu oraz wybrane motywy – przetrwania i pamięci zbiorowej. Nie będzie to jednak tylko dokumentacja tego zjawiska, lecz także opowieść o sile wspólnoty, mocy ciała i geście oporu. „Wystawa przybliży współczesną polską scenę ballroomu poprzez język wizualny i performatywny. Stanie się archiwum transkulturowego procesu, w którego ramach tradycje wywodzące się z Harlemu przekształciły się w globalny ruch, by następnie odnaleźć swoje miejsce i nowy głos w polskich realiach społecznych” – mówi Amy N. Muhoro, kuratorka wystawy, pochodząca z Kenii artystka i badaczka, która mieszkając w Warszawie, należała do polskiej społeczności ballroomu. Do współpracy zaprosiła ją Agnieszka Sejud, artystka wizualna i fotografka. Jak wyjaśnia, wybór ten wydał się jej oczywisty, ponieważ łączą je zainteresowania kwestiami genderowymi i queerowymi, a jednocześnie Amy N. Muhoro wnosi do projektu dwa odmienne punkty widzenia na ballroom: ze środka Europy i spoza jej granic.

Kiedy emancypacyjny gest staje się estetyką, a estetyka – narzędziem oporu

Obraz ballroomu wyłoni się z prac Agnieszki Sejud, artystki, której praktyka wyrasta z demontażu systemów opresji i afirmacji jednostkowej wolności. W ramach wystawy twórczyni przekieruje tę energię ku queerowej polityce ciała i wspólnoty, podejmując próbę uchwycenia momentu, kiedy emancypacyjny gest staje się estetyką, a estetyka – narzędziem oporu. „Wystawa W zwierciadle, prezentując House’y, kostiumy i zbiorową pamięć społeczności, będzie niczym archeologia żywego ruchu, który z ruin wykluczenia stworzył własny rozdział w historii kultury XX i XXI wieku” – opowiada Agnieszka Sejud. 

W wystawie gościnnie wezmą udział także osoby związane z ballroomem: Lila Dziedzic (House Versace) – kostiumografka i projektantka, autorka scenografii W zwierciadle, która podzieli się historią swojej tranzycji, Kamila Jeż – fotografka dokumentująca bale, a także pochodzący z Kenii Njoroge Muthoni – autor filmu o ballroomie, dzięki któremu spojrzymy na tę kulturę z perspektywy innego kontynentu. Zobaczyć będzie też można kostiumy zaprojektowane przez Tomka Dutkę, Lilę Dziedzic, Kamilę Revlon i Mikołaja Thiela. Program towarzyszący wystawie powstaje we współpracy ze Stowarzyszeniem Kultura Równości.  

Wystawa W zwierciadle przemówi do osób zainteresowanych historią społeczności LGBTQIA+, ruchami społecznymi i politycznymi oraz subkulturami. Spodoba się także entuzjastom i entuzjastkom mody, tańca i voguingu. Poruszy wszystkich pragnących razem z nami i ze wspólnotą ballroomu celebrować wolność i różnorodność, ale też po prostu dobrze się bawić.

Agnieszka Sejud

– artystka wizualna zajmująca się fotografią analogową i cyfrową, kolażem, publikacjami artystycznymi, instalacjami i sztuką wideo. Cechą charakterystyczną jej twórczości jest celowa deformacja obrazu, który służy jako ekspresyjny nośnik złożonych idei i emocji. W swojej twórczości Sejud wykorzystuje różne media jako narzędzia krytycznej refleksji nad tożsamością, pojęciem wolności jednostki i opresyjnymi strukturami ograniczającymi ludzką autonomię. Jej praktyka ma na celu dekonstrukcję i demontaż tych reżimów poprzez eksperymentalne podejście artystyczne. Prace Sejud wystawiano w licznych międzynarodowych kontekstach, podkreślając ich uniwersalny wydźwięk i znaczenie w dyskursie na temat współczesnej sztuki wizualnej. Uzyskała tytuł magistra sztuk pięknych na HFBK w Hamburgu oraz tytuł magistra prawa na Uniwersytecie Wrocławskim. Studiowała też na Uniwersytecie Makerere w Kampali.

Amy N. Muhoro

– kenijska artystka multidyscyplinarna, performerka, badaczka i kuratorka. W swojej twórczości podejmuje kwestie polityki transmisji kulturowej oraz przepuszczalności diasporycznej świadomości. Posługuje się metodami eksperymentalnymi, często bardzo prywatnymi, bada procesy tworzenia, wymiany i ochrony znaczeń w sieciach ludzkich relacji, śledząc ich trwałe ślady w historiach społeczności na terenie Afryki i rozległej diaspory afrykańskiej. Przyjmując rolę antropolożki, inicjuje dyskurs krytyczny na temat wspólnych historii, które wymykają się ograniczeniom geograficznym. Stałym elementem praktyki Muhoro jest badanie globalnej zależności od inwigilacji jako fundamentalnej, lecz niewypowiedzianej architektury nowoczesności. Jej prace prezentowano między innymi w Nairobi – w Creatives Garage Arts Trust, oraz w Instytucie Goethego, a także w Warszawie w Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki i Akademii Sztuk Pięknych, oraz we WRO Art Center we Wrocławiu.

Wystawa W zwierciadle stanowi część programu Intersection Photo Festival, który Fundacja Voelkel wraz Concordia Design Wrocław, OKiS we Wrocławiu i Uniwersytetem SWPS organizuje w tym roku pod hasłem Obraz Pragnień, stawiając w ten sposób pytanie o tożsamość twórcy w świecie nasyconym obrazem. „Kreatywność fotografa nie istnieje w próżni; przeplata się z rzemiosłem i funkcją, a granica między jednym a drugim jest płynna. Dlatego trudno jednoznacznie zdefiniować fotografa: czy jest artystą eksplorującym osobiste tematy, czy rzemieślnikiem służącym wyłącznie funkcji? Między tymi biegunami rozciąga się ogromny gradient zastosowania i kreatywności” – mówi kurator Jacek Kołodziejski. Intersection Photo Festival to zatem przestrzeń, w której branżowe rzemiosło spotka się z nieograniczoną wyobraźnią. Sercem Festiwalu będzie Concordia Design Wrocław, gdzie zorganizowane zostaną spotkania z wybitnymi fotografikami, debaty, warsztaty fotograficzne i przeglądy portfolio. Wśród galerii, gdzie w ramach Festiwalu odbywać się też będą wydarzenia, obok Studio BWA Wrocław, znajdą się Bulvary, Galeria FOTO-GEN, Galeria Gua Collective, Galeria OKO i Centrum Witelona.