Anioły zostawione w szatni

 „Anioły zostawione w szatni” to wystawa dwójki queerowych artystów – Michała Kowalczys i Michała Iwańskiego w galerii BWA Wrocław Główny. Punktem wyjścia do prezentacji stały się ich wspomnienia, badanie psychogeografii i archeologii pamięci. Ekspozycję prac malarskich urozmaicają projekcje wideo, instalacje z metalu czy obiekty z drewna i cyny.   

„[…] Normalni ludzie, ludzie z sercem i z babcią, wyglądają jak wykopaliska. Jak anioły zostawione w szatni.”  – pisała Agnieszka Osiecka. Tytuł wystawy, zaczerpnięty z książki „Rozmowy w tańcu”, w której autorka prowadzi dialog z samą sobą, staje się dla artystów punktem wyjścia do refleksji nad archeologią pamięci, tożsamością i rolą twórczości jako formy osobistego rozrachunku. Praktyki Michała Kowalczysa i Michała Iwańskiego stanowią wizualną dokumentację namiętności, fantazji i osobistych przeżyć. Ich prace – oscylujące wokół tematyki queerowej – podejmują próbę dekonstrukcji społecznych kodów i narracji, które kształtują normatywne wyobrażenia o tożsamości, pożądaniu i przynależności. 

W części galerii BWA Wrocław Główny, do końca lipca prezentujemy prace malarskie, prace wideo i obiekty rzeźbiarskie, składające się na wystawę „Anioły zostawione w szatni”, zgłoszoną w ramach open calla prowadzonego przez instytucję w 2025 roku. Pretekstem do powstania nowych realizacji stała się dla artystów lokalizacja i tożsamość miejsca jakim jest wrocławski dworzec. „Do końca lat osiemdziesiątych funkcjonował on jako pikieta, czyli miejsce schadzek lokalnych mężczyzn, poszukujących partnerów do przygodnego seksu.” – opowiada Michał Kowalczys (ur. 2001) na podstawie książki „Lubiewo” Michała Witkowskiego. Doświadczenia gejów z „Lubiewa” zostają poszerzone na wystawie o współczesny kontekst za sprawą porównania do przeżyć Kowalczysa i Iwańskiego. Rytm ekspozycji również odnosi się do książki, dzieląc ją na dwa obszary – opowieści o pikietach oraz bałtyckiej plaży.  

Iwański posługuje się przede wszystkim malarstwem, eksplorując temat fetyszu jako subtelnej formy ekspresji. Jego obrazy przedstawiają efemeryczne sylwetki – wizje kochanków i zauroczeń – pozbawione dosłowności i erotycznej dosadności, zanurzone w onirycznej atmosferze. Z kolei Kowalczys tworzy osobisty bestiariusz – zbiór figur inspirowanych relacjami i doświadczeniami związanymi z kulturą wykluczenia. Jego praktyka opiera się na eksploracji słowa jako materii artystycznej, rozszerzając granice performansu mówionego o queerową wrażliwość. W jego pracach (malarstwo, instalacje z metalu, obiekty) pojawia się motyw Bałtyku – spersonifikowanego jako kochanek – któremu artysta powierza emocje związane z odrzuceniem. Wspomnienia, badanie psychogeografii i archeologii pamięci, stają się tu punktem wyjścia do refleksji nad mechanizmami społecznego niedostosowania.  

Wystawa „Anioły zostawione w szatni” ukazuje relację obrazu i słowa jako tworzywa sztuki, badając wizualny potencjał odrzucenia oraz mapując granice pożądania widzianego z dwóch, wzajemnie przenikających się perspektyw. Prace grają tu rolę retrospektywnych narracji, których główną emocją jest nostalgia.  

Michał Iwański – urodzony 1994 w Wadowicach, mieszka i pracuje w Krakowie. Absolwent Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W ramach programu Erasmus studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu w Lizbonie, a następnie odbył staż w berlińskim studio islandzkiego artysty Egila Sæbjörnssona. Jest współzałożycielem kolektywu artystycznego Bałuckiego 15. Zajmuje się przede wszystkim malarstwem, realizacjami site-specific oraz obiektami rzeźbiarskimi. W swojej twórczości podejmuje fundamentalne pytania dotyczące sensu egzystencji, odwołując się do osobistych doświadczeń, takich jak częsta zmiana miejsca zamieszkania czy miłość nieheteronormatywna. Brał udział w licznych wystawach i konkursach, m.in. był finalistą Biennale Sztuki Młodych „Rybie Oko 11” w Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej, uczestnikiem wystawy konkursowej Loostro 16, Jesiennego Salonu Sztuki w BWA w Ostrowcu Świętokrzyskim, konkursu OKNOPLAST FOR ART w Galerii Re w Krakowie oraz PROMOCJI 2021 w Galerii Sztuki w Legnicy. Uczestniczył również w konkursie Festiwalu Młode Wilki 18.

Michał Kowalczys – urodzony w 2001 roku w Gdańsku. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku oraz Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W praktyce artystycznej porusza się w zagadnieniach związanych z własną tożsamością oraz podejmuje próby przeniesienia na język wizualny osobistych doświadczeń. Jego prace korzystają ze słowa jako materii sztuki, łącząc awangardowe tradycje performansu mówionego z queerową perspektywą. Prace Michała były prezentowane w ramach festiwali Vor/Wiosna w Slaturhusid Art Center w Islandii (2021), Kick Off Perfo w Galerii Ul w Gdańsku (2021, 2023), Gdynia Design Days (2023), Performance Platform Lublin w Galerii Labirynt w Lublinie (2024), Wrocław Off Gallery Weekend (2024), czy Cracow Art Week Krakers (2025). Był jednym z wybranych uczestników projektu Głęboka Woda (2022) organizowanego przez Gdańską Galerię Miejską.