Szklarki. Ciało w materiale napięć

Szklarki to wystawa trzech artystek, których działalność sytuuje się pomiędzy rzemiosłem, technologią a sztuką; tworzą one w materiale obciążonym historią podziałów płciowych i wyobrażeń o tym, kto „powinien” przy nim pracować. Przez całe lato w galerii SIC! BWA Wrocław prezentujemy dziesięć prac artystek, które wykorzystują szkło do opowiadania o ciele oraz szeroko rozumianej tożsamości – społecznej, kulturowej oraz płciowej. 

Gorące szkło, wymagające siły, koordynacji i pracy zespołowej przy piecu, przez dziesięciolecia budowało obraz medium zarezerwowanego dla mężczyzn. Wystawa Szklarki zaprzecza temu przekonaniu, zestawiając prace Marty Byrdziak (PL), Mai Kitajewskiej (PL) oraz Sadhbh Mowlds (IE), i opowiada o ciele w stanie ciągłej negocjacji oraz o przejmowaniu technik obciążonych płciową historią. Byrdziak i Mowlds pracują w intensywnym rytmie huty, pozostając w bezpośrednim kontakcie z jeszcze płynną, plastyczną materią, co publiczność będzie mogła obserwować dzień po otwarciu wystawy podczas pokazu rzeźbienia szkła na gorąco w hucie ASP Wrocław. Prace Byrdziak to niestandardowe, fantasmagoryczne obiekty, usytuowane pomiędzy groteską a surrealizmem obiektowym oraz z nutą estetyki kampu. W swojej praktyce artystka nawiązuje do afektywności kobiecego ciała oraz seksualności. Mowlds tworzy obiekty przypominające splecione tkanki w procesie wzrostu, przemiany i mutacji – struktury w estetyce niesamowitości (ang. uncanny) funkcjonujące na granicy organizmu i cielesnej intensywności, które kuratorka Anna Raczyńska kojarzy z feministycznym body horrorem. Kitajewska wybiera medytacyjną pracę w zaciszu swojego mieszkania, gdzie cierpliwie tworzy prace z tysięcy drobnych szklanych paciorków, przekształcając technikę tworzenia z koralików kojarzoną z „kobiecym rękodziełem” w pełnoprawną rzeźbiarską strategię. Artystka, posługując się techniką przypisaną kulturowo kobietom, tworzy kształty kojarzące się z częściami kobiecego ciała, ludzkimi organami czy formami zaczerpniętymi ze świata fauny i flory. Konfrontacja tych różnorodnych praktyk pokazuje, jak technika wpływa na odbiór pracy artystycznej i jak utrwalone podziały kształtują hierarchie w obrębie medium. 

We wszystkich prezentowanych realizacjach szkło jest narzędziem do refleksji nad ciałem i jego uwikłaniami. Szklarki pokazują, że szkło nie jest neutralne: reaguje na dotyk, presję i temperaturę, zapisuje naprężenia, opór i ślady pracy. Ich realizacje ujawniają, jak odmienne języki mogą współistnieć w obrębie jednego materiału – od dynamicznego formowania, przez organiczne narastanie, aż po konstrukcje budowane w uważnym, powolnym rytmie. Podtytuł wystawy – Ciało w materiale napięć – wskazuje na wspólny punkt odniesienia dla tych praktyk. Z jednej strony odnosi się do napięć obecnych w ciele, rozumianych jako mechanizm obronny związany ze stresem, emocjami oraz fizycznym przeciążeniem czy niewłaściwą postawą. Z drugiej strony tworzy bezpośrednie odniesienie do technicznych właściwości szkła, które funkcjonuje w stanie stałego napięcia. 

Wydarzenia towarzyszące:

ANNA RACZYŃSKA – transdyscyplinarna artystka wizualna, wykładowczyni i badaczka, której praktyka koncentruje się na zagadnieniach społeczno-politycznych i społeczno-kulturowych. Szczególne miejsce w jej pracy zajmują procesy transformacji zachodzące w Europie Środkowo-Wschodniej – od dziedzictwa komunizmu sowieckiego po rozwój neoliberalnego kapitalizmu w społeczeństwie masowym. Raczyńska analizuje napięcia strukturalne między wsią a miastem, technologią a naturą, pracą a kapitałem, pieniądzem a statusem, a także złożone relacje władzy opisywane w ramach teorii intersekcjonalności. Istotnym obszarem jej najnowszych badań artystycznych i teoretycznych jest pojęcie pracy – zarówno w jej wymiarze materialnym, jak i niematerialnym, w tym feministyczne ujęcie pracy emocjonalnej. Odwołując się do teorii feministycznej i krytycznych studiów nad pracą, Raczyńska ukazuje ścisłe powiązania między praktykami afektywnymi, relacyjnymi i opiekuńczymi a globalnymi systemami ekonomicznymi. W tym kontekście jej twórczość ujawnia napięcia między abstrakcyjną logiką kapitalizmu a doświadczeniem ciała, emocji i codzienności.